(چاپ)

متن مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي

مصوبه «سند ملي گياهان دارویی و طب سنتي»

مصوب ۷۳۵  جلسه مورخ ۱۳۹۲-۰۴-۲۵  شوراي عالي انقلاب فرهنگي


شماره ابلاغ : ۹۲/۴۹۵۱/دش
تاریخ ابلاغ : ۱۳۹۲-۰۵-۰۱
شرح:

مصوبه «سند ملي گياهان دارویی و طب سنتي» كه به استناد قسمت الف بند ۵-۱ فصل پنجم نقشه جامع علمي كشور، در جلسه ۷۳۵ مورخ ۲۵/۴/۹۲ شوراي عالي انقلاب فرهنگي و براساس پيشنهاد مورخ ۱۰/۲/۱۳۹۲ شوراي ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور به تصويب رسيده است، به شرح ذيل براي اجرا ابلاغ مي‌شود:


 
مقدمه

سرزمین ایران کشوری ممتاز و با رتبه بالا از نظر غنای گیاهی و تنوع زیستی و دارای ۱۱ اقلیم از ۱۳ اقلیم شناخته شده جهانی است. براساس نظر گياه‌شناسان و پ‍‍ژوهشگران، تعداد گونه‌هاي گياهي ايران در حدود ۸۰۰۰ گونه است که از نظر تنوع گونه­ای حداقل دو برابر قاره اروپاست. تحقيقات نشان داده است كه بيش از ۲۳۰۰ گونه از گياهان كشور داراي خواص دارويي، عطري، ادويه‌‌اي و آرايشي-بهداشتي هستند. به علاوه ۱۷۲۸ گونه از اين گياهان به‌عنوان گياهان بومي[۱] ايران مي­باشند، منحصراً در سرزمين ايران رويش كرده و به‌عنوان يك ظرفيت انحصاري در كشور محسوب مي‌شوند.


حجم تجارت جهانی گیاهان دارویی از ۶۰ میلیارد دلار در سال ۱۹۹۶ به ۱۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰ افزایش یافته است و بر اساس پیش­بینی بانک جهانی در سال ۲۰۵۰ گردش مالی و تجارت جهانی متمرکز و مبتنی بر گیاهان دارویی و داروهای گیاهی به حدود ۵۰۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید.


در اكثر كشورهاي توسعه­يافته، طب سنتی در ابعاد مختلف تحت حمايت دولت قرار گرفته و سهم خوبي از تأمين سلامت مردم را در سيستم سلامت كشور به‌عهده گرفته است. طب سنتی چين ۴۰ درصد خدمات بهداشتي - درماني را در اين كشور بر عهده دارد؛ پوشش بيمه‌اي هزينة درمان، دارو و خدمات طب سنتی در ژاپن، ‌چين، كره و ويتنام به­صورت كامل است و در كشورهاي آلمان، استراليا،‌ نروژ، انگلستان، كانادا و آمريكا قسمتي از هزينه‌ها توسط سازمان‌هاي بيمه پرداخت مي‌شود.


با توجه به افزايش حجم تجارت جهاني گياهان دارويي و فرآورده‌هاي آن، پیشینه غنی ایران در طب سنتی و نیز اين­كه در نقشه جامع علمي كشور، گياهان دارويي در اولويت الف حوزه علوم پايه و كاربردي و طب سنتي در اولويت ب حوزه سلامت قرار گرفته­اند، بديهي است براي هدايت حركت احياء و توسعه گياهان دارويي و طب سنتي ايران با استفاده بهينه از تمامي منابع ملي، داشتن يك سند علمي كه به همه نكات لازم توجه كافی مبذول داشته باشد امري واجب و اجتناب­ناپذير است.


 
ماده ۱: تعاريف اختصاصی
۱-   بخش گياهان دارويي و طب سنتي

بخش گیاهان دارویی و طب سنتی شامل كليه نهادها و عوامل دخيل در امر بهره­برداري از گياهان دارويي و اسانس­دار و فناوري‌هاي توليد فرآورده­هاي دارويي - غذايي - بهداشتي با منشأ گياهي و نيز كليه مراكز و دست­اندركاران در امر خدمات و آموزه‌هاي مكتب پزشكي سنتي ايران (طب سنتي) مي‌‌باشد. این بخش از دو حوزه «گياهان دارويي و فرآورده­های گیاهی» و «طب سنتي» تشکیل شده است. 


۲-   گياه دارويي[۲]  


به گياهي كه به­طور مستقیم یا غیرمستقیم تمام یا اجزایی از آن به­صورت تازه یا خشک­شده و یا مواد مؤثره استخراجی از آن به­منظور اثرات بهداشتی، پیشگیری و درمانی در بدن انسان، حیوانات و دیگر گیاهان به­کار می­رود، گياه دارويي گفته مي‌شود.


۳-   داروي گياهي[۳]


هرگونه فرآورده دارويي كه منحصرا، از نظر اجزاء متشكله فعال، شامل يك يا چند ماده گياهي فرآوري­نشده يا یک یا چند ترکیب گياهي فرآوري­شده و يا تركيبي از هردو با فرمولاسیون گوناگون برای عرضه در بازار دارویی جهت تشخیص، پیشگیری، کمک به اعمال فیزیولوژیک، درمان و حفظ بهداشت بدن انسان، حیوانات و سایر گیاهان به­کار می‌رود.


۴-   طب سنتي[۴]


به مجموعه تمامي علوم و تجربيات نظري و عملي شامل كليه اقدامات بهداشتي، رويكردها، اطلاعات و باورهايي كه به اشكال مختلف دارويي، براي حفظ سلامتي و همچنين پيشگيري، تشخيص و درمان بيماري‌ها به­كار مي‌روند و به‌صورت گفتاري يا نوشتاري از نسلي به نسل ديگر در يك منطقه جغرافيايي انتقال می‌یابند و همچنین قابليت روزآمد شدن با حفظ چارچوب­هاي اساسي را دارا مي­باشند، طب سنتي گفته مي شود.


خصوصيات ذاتي طب سنتي كل­نگري به موضوع انسان، توجه به معنويات و اخلاقيات، نتيجه­گرايي در درمان، تكيه بر روش­هاي طبيعي و كم­عارضه، بيمارمداري و تناسب با فرهنگ عمومي به دليل پيشينه طولاني مي­باشد.


۵-   فرآورده­های گیاهی[۵]


مواد گیاهی که به صورت خام و یا فرآوری­شده به منظور کاربرد در پزشکی، دامپزشکی و گیاه­پزشکی و نیز کاربردهای تجاری، صنعتی، غذایی و بهداشتی استفاده می­شوند و شامل داروهای گیاهی، فرآورده‌های طبیعی و مکمل با منشأ گیاهی، افزودنی­های غذایی و طعم‌دهنده‌ها، رنگ­دهنده­ها، عرقیات و عصاره­ها و اسانس­ها، فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی و کنترل کننده آفات و بیماری­های گیاهی می­باشد، فرآورده‌هاي گياهي گفته مي‌شود.


 


 


 


۶-   فرآورده­های طبیعی[۶]


به فرآورده­هایی که از مواد طبیعی حاصل از گیاهان، جانوران، میکروارگانیسم­ها و معادن استخراج می‌شوند، از قبیل داروهای طبیعی (جامد، نیمه جامد و مایع)، مواد اولیه طبیعی (عصاره و اسانس)، فرآورده‌های گیاهی دارویی، فرآورده‌های فرآوری­نشده، فرآورده‌های طب سنتی، داروهای مشابه‌درماني[۷] و فرآورده‌های تشخیص حساسيت[۸]، فرآورده طبیعی گفته مي‌شود.


 


ماده ۲: ارزش­های بنیادین


با توجه به مبانی ارزشی نظام علم و فناوری نقشه جامع علمی کشور و تأکید بر حاکمیت جهان‌بینی توحیدی اسلام، عدالت‌محوری، اخلاق‌محوری، ثروت آفرینی، هماهنگی با محیط زیست و اهمیت کرامت انسانی، مبانی ارزشی سند ملی گیاهان دارویی و طب سنتی عبارتند از:


۱- اعتقاد به انحصار شفا براي خداوند و وسيله بودن طب براي تحقق اراده الهي در شفاي بيماران؛


۲- آمیختگی طب سنتی ایرانی با آموزه‌های اخلاقی و تعهد دینی و ضرورت مراعات دقیق موازین اخلاقی در تمام مراحل آموزش، پژوهش و ارائه خدمات پزشکی در عالی ترین سطح؛


۳- عدالت محوري در توسعه بخش گياهان دارويي و طب سنتي و برخورداري از دستاوردهاي آن؛


۴- اعتقاد راسخ به حفظ سلامت و بهداشت جسم و جان در آموزه‌هاي دين؛


۵- اخلاق محوري، تقدم مصالح عمومی بر منافع فردی و گروهی، تقويت روحيه تعاون و مشاركت و مسئوليت پذيري آحاد علمي و نهادهاي مرتبط با آن؛


 


ماده ۳: چشم انداز 


با ایمان به یاری پروردگار و تکیه و توکل بر او و برای تحقق چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴ هجری شمسی بخش گیاهان دارویی و طب سنتی دارای ویژگی­های زیر خواهد بود:


۱-    بهره‌مند از سرمایه و منابع مادی و معنوی داخلی و مزیت‌ها و زیرساخت‌های بومی و پیشرفته، دارای سهم برتر منابع انسانی در کشور و منطقه؛


۲-    مولد ارزش افزوده اقتصادی، دارای توان رقابت جهانی و رتبه اول صادرات گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی در منطقه؛


۳-    پیشتاز در مرزهای دانش و فناوری گیاهان دارویی و طب سنتی و کسب مقام نخست علمی در سطح منطقه؛


۴-    مورد وثوق و افتخارآفرین برای آحاد جامعه در ایران و جهان؛


۵-    شکوفا، نوآور و دارای نقش مؤثر و برجسته در نظام سلامت کشور از طريق شيوه‌هاي عالمانه و مبتني بر شواهد، ايمن، با كيفيت، مؤثر و قابل دسترس براي آحاد جامعه ؛


۶-    مرجعیت علمی در جهان با تکیه بر گیاهان دارویی بومي و انحصاری ايران و میراث مکتوب غنی پزشکی ایران.


 
ماده ۴: سیاست‌های کلان

۱- اهتمام به مدیریت دانش در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی


۲- خوداتكايي، اشتغال‌زایی و استفاده حداكثري از توان داخلي در بخش گياهان دارويي و طب سنتي


۳- مشارکت حداکثری بخش خصوصی، تعاونی‌ها، نهادهاي غيردولتي و سرمایه­گذاران خارجی و تاکید بر هماهنگی و انسجام بین نهادها


۴- رعایت اصول ایمنی زیستی در چارچوب پروتکل‌های جهاني پذیرفته شده در كشور


۵- استفاده حداکثری از طبیعت و فرآورده‌های طبیعی در راستای سلامت انسان و رفاه اجتماعی با حفظ چرخه‌های اکوسیستمی طبیعت


۶- كاهش تصدي‌گري دولت، تقويت بخش خصوصي و حمایت از ايجاد و توسعه كمي وكيفي شركت‌هاي دانش‌بنيان


۷- توجه به بنیان­های فلسفی طب سنتی با تقدم نگرش پیشگیری در برابر درمان


۸- تخصص­گرایی و اجتناب از نسخه­پردازی عامیانه و اجتناب از خرافات و خرافات­زدگی در طب سنتی و گیاهان دارویی


۹- حفظ ذخایر ژنتیکی گیاهان دارویی بومی و انحصاری کشور


۱۰- کاربردی سازی آموزش‌های طب سنتی در رشته‌های مختلف گروه پزشکی و دامپزشکی


۱۱- استفاده از کم عارضه‌ترین روش‌ها در درمان‌های گیاهی و طب سنتی؛


 


ماده ۵: اهداف، راهبردها و اقدامات 


با توجه به ویژگی‌های منحصر به­فرد دو حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی و همچنین طب سنتی، اهداف، راهبردها و اقدامات این حوزه‌ها به­صورت مجزا و به­تفکیک به­شرح ذیل می‌باشد:


 
۵-۱ حوزه گیاهان دارویی و فرآورده­های گیاهی

الف) اهداف (در افق ۱۴۰۴)


۱- کسب سهم ۲۰ درصد ارزش بازار داروی کشور توسط محصولات تأییدشده مبتنی بر داروهای گیاهی و محصولات طبیعی


۲- کسب سهم۲۰ درصد ارزش بازار داروی حوزه دامپزشکی کشور توسط محصولات تأییدشده مبتنی بر داروهای گیاهی و محصولات طبیعی


۳- افزایش صادرات گیاهان دارویی و فرآورده‌های دارویی گیاهی و فرآورده‌های گیاهی برای حضور در بین ۱۰ کشور اول جهان


۴- كسب ۳ درصد سهم تولید علم حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های دارویی گیاهی در عرصه جهاني


۵- کسب ۱ درصد سهم ثبت اختراع جهانی در حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های آن


۶- ثبت و تحت پوشش قراردادن کلیه گونه‌های انحصاری و بومی و یا درحال انقراض گیاهان دارویی کشور در سامانه‌های حفاظت ملی


۷- کاهش سطح برداشت رسمی و غیر رسمی از عرصه‌های طبیعی به ۲۰۰ هزار هکتار در افق ۱۴۰۴


۸- افزایش سطح زیر کشت گیاهان دارویی و اسانس‌دار به ۵۰۰ هزار هکتار در افق ۱۴۰۴


ب) راهبردها


۱- بازنگری، اصلاح، ساده‌سازی و روزآمد‌کردن قوانین، مقررات و استانداردهای مربوطه در حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی


۲- سامان‌دهي نظام آموزش، پژوهش و توسعه فناوری و نوآوری درحوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی


۳- ترویج، اطلاع­رسانی و فرهنگ­سازی در حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی


۴- ايجاد انسجام و همكاري‌هاي مستمر و مؤثر ميان مؤسسات، شركت‌ها و تشكل‌هاي مرتبط با حوزه گياهان دارويي اعم از دولتی یا خصوصی


۵- گسترش همكاري‌هاي بین­المللی در علوم و فناوري­های حوزه گیاهان دارویی


۶- ساماندهی فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزیابی بر کلیه فعالین و فعالیت‌ها در حوزه گیاهان دارویی


۷- ساماندهی تولید و توزیع، بازار و صادرات محصولات و خدمات در این حوزه و تجاری­سازی دستاوردهای علمی و فناوری در آن


۸- ساماندهی مدیریت منابع و حفاظت از منابع پایه با تاکید بر توسعه سطح كشت، پرورش، جمع‌آوري و فرآوري صنعتی گياهان دارويي


۹- حفاظت از گونه‌های گیاهی انحصاری کشور و جلوگیری از خروج نمونه و یا اطلاعات مربوط به این گونه‌ها از کشور


۱۰- بهره‌گیری بهینه از رهنمودهای اسلامی در عرصه گیاه‌شناسی، تغذیه و بهداشت و درمان


ج) اقدامات


۱- تهيه و تنظيم آيین‌نامه‌ها، طرح‌ها و لوایح به‌منظور اصلاح و ساده‌سازی قوانین و ارائه آنها به مراجع ذیصلاح برای تصویب (۱)[۹]


۲- تهيه و تدوين استانداردهاي ملي برای محصولات حوزه گياهان دارويي و صادرات و واردات آن و ارائه آن به مراجع ذیصلاح برای تصویب (۱)


۳- راه اندازی انستیتو تحقیقاتی ملی و مرکز بین المللی تحقیق و توسعه در زمینه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی تا سال ۱۴۰۴ (۲)


۴- ساماندهی اسناد علمی و میراث دانشمندان اسلامی (۲)


۵- تسریع، تسهیل و الزام‌آور کردن مراحل مربوط به ثبت و انجام تحقیقات و آزمایش‌های بالینی برای داروهای گیاهی (۲)


۶- ایجاد و توسعه گرایش‌ها، دوره‌ها، رشته‌ها و میان رشته‌های تخصصی حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی با توجه به نیاز كشور و بر اساس آمایش آموزش عالی و پژوهش کشور (۲)


۷- استفاده از ظرفیت رسانه ملی و حمایت از اطلاع­رسانی در رسانه‌های عمومی و تخصصی و برگزاری نمایشگاه­ها و جشنواره‌های ملی و بین‌المللی در حوزه گیاهان دارویی (۳)


۸- استفاده از ظرفیت آموزش و پرورش برای ترویج اهمیت گیاهان دارویی در سطح آموزش ابتدایی تا متوسطه (۳)


۹- ساماندهی و ایجاد تشکل‌های قانونی برای ایجاد ارتباط مؤثر و منطقی بین تولیدکنندگان با مصرف کنندگان و یا شرکت‌های دارویی، همچنین توسعه صادرات در حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی (۴)


۱۰- جذب، انتقال و بومی­سازی علوم و فناوری‌های پیشرفته سایر کشورها در حوزه گیاهان دارویی(۵)


۱۱- ایجاد نشان تجاری ملی و همچنین نشان‌های تجاری مشترک با سایر کشورها برای صادرات محصولات اين حوزه (۵)


۱۲- رصد و آینده‌نگاری توسعه صنعت داروهای گیاهی (۵)


۱۳- ساماندهی و توسعه فعالیت‌های اقتصادی مجاز این حوزه مبتنی بر تأییدیه‌های معتبر و ممانعت از فعالیت‌های غیر مجاز (۶)


۱۴- ايجاد سيستم نظارت بر بازار و مراکز عرضه محصولات و خدمات در حوزه گیاهان دارویی به‌ويژه عطاري‌هاي سنتي (۶)


۱۵- حمايت از تجاری­سازی و تولید صنعتی دستاوردهای بخش گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی منطبق بر شاخص‌های مصوب (۷)


۱۶- حمايت‌ از پايلوت‌هاي تجاري­سازي محصولات، روش­ها و يا فرآيندهاي با فناوري بالا و نوآوري­هاي تأثير‌گذار مرتبط با صنعت گياهان دارويي و داروهاي گياهي (۷)


۱۷- برنامه‌ریزی برای پوشش کامل بیمه‌ای داروهای گیاهی ثبت شده(۷)


۱۸- رصد، شناسايي و معرفي بازارها و محصولات داروهای گیاهی و فرآورده‌های گیاهی و طبيعي در سطح ملي و بين‌المللي (۷)


۱۹- حمايت از تأسيس و ساماندهی مراكز خريد، تهيه و توزيع گياهان دارويي و داروهای گیاهی و فرآورده‌های گیاهی و بورس گياهان دارويي (۷)


۲۰- حمایت از ايجاد مراكز توليد گياهان دارويي مادري شامل بذر، نشاء، نهال (۷)


۲۱- حمايت از نوسازی و به­روز رسانی صنايع مرتبط با فرآوري گياهان دارويي (۷)


۲۲- ایجاد مرکز مطالعات بازرگانی بین­المللی، بسته­بندی و برندسازی در حوزه گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی (۷)


۲۳- حمايت از توسعه کمی و کیفی كشت انبوه و زراعت آن دسته از گياهان دارويي که برداشت بی‌رویه از آن­ها به عرصه‌هاي جنگل و مرتع كشور آسیب می‌زند (۸)


۲۴- حمايت از كشت گياهان دارويي ساير اقليم‌ها در كشور (۸)


۲۵- برنامه ریزی برای توسعه كشت و اهلي‌كردن گونه‌هاي مهم گیاهان دارويي و داراي ارزش اقتصادي (۸)


۲۶- ايجاد بانك اطلاعات گياهان دارويي و فرآورده‌های گیاهی كشور (۸)


۲۷- تقویت و توسعه بانک ژن انواع گونه‌های گیاهان دارویی انحصاری یا درحال انقراض (۹)


۲۸- تدوين و اعلام فهرست گياهان دارويي اولويت‌دار كشور (۹)


۲۹- ایجاد مرکز تحقیقات دارويي و فرآورده­هاي گياهي مورد تأييد در قرآن و روايات (۱۰)


تبصره ۱: عرضه داروهای گیاهی انسانی به بازار باید به تأیید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي برسد.


تبصره ۲: عرضه داروهای گیاهی دامپزشکی به بازار باید با تأیید سازمان دامپزشکی كشور صورت ‌پذيرد.


۵-۲ حوزه طب سنتي و داروسازي سنتي

الف) اهداف


۱- کسب سهم ۱۰ درصد ارزش بازار بهداشت کشور بر اساس قواعد و مبانی طب سنتی از جمله رعایت اصول شش‌گانه سلامت[۱۰]


۲- کسب سهم ۴ درصد ارزش بازار درمان کشور


۳- کسب سهم ۲ درصد ارزش بازار داروی کشور توسط محصولات تأیید شده مبتنی بر داروهای طب سنتی


۴- پوشش بیمه‌ای مناسب به منظور رسیدن به نرخ پرداخت از جیب ۳۰% در حوزه طب سنتی


۵- ارتقای سطح سلامت جامعه مبتنی بر توسعه طب سنتی و بهره‌گیری از اصول شش‌گانه سلامت و نگرش کل‌نگر


۶- کسب رتبه نخست منطقه در رفع نیازهای سلامت و پزشکی در حوزه طب سنتی و صدور خدمات، دانش فنی و فرآورده‌های گياهي و طبيعي به میزان ۲۰% از صادرات خدمات پزشکی کشور


۷- افزايش ساليانه ثبت پتنت در اين حوزه و رسيدن به ثبت سالیانه ۵۰ پتنت در سال ۱۴۰۴ در زمینه فرآورده‌های طب سنتی


ب) راهبردها


۱- بازنگری، اصلاح، ساده‌سازی و روزآمد‌کردن قوانین، مقررات و استانداردهای مربوطه در این حوزه


۲- سامان‌دهی و تعيين قلمرو فعاليت‌هاي طب سنتي در نظام سلامت و نظام آموزش و پژوهش پزشکی كشور


۳- فرهنگ سازی و اصلاح نگرش جامعه نسبت به جایگاه طب سنتی و استقرار و ترویج روش زندگی و تغذیه سالم بر اساس آموزه‌های این طب


۴- اصلاح فرآیندها و ساختارهای نظارت و ارزیابی حوزه طب سنتی


۵- ساماندهي و ارتقای ظرفیت علمی-تخصصی، مهارت‌های حرفه‌ای و جایگاه معنوی نیروی انسانی متخصص و همچنين كتب درسي و منابع مرجع در حوزه طب سنتي و داروسازي سنتي


۶- گسترش همكاري‌هاي علمي و فناوري در سطح بين‌المللي در حوزه طب سنتی


۷- گسترش، تسهیل و ساماندهی ارائه خدمات در حوزه طب سنتی


۸- پشتیبانی و حمایت مؤثر از تحقیقات بنیادی، توسعه‌ای و کاربردی اولویت‌دار در حوزه طب سنتي و داروسازي سنتي


۹- توسعه داروسازی سنتی برای پاسخگويي به مصارف داخلی و رفع نيازهاي صادراتي


۱۰- ايجاد و ساماندهي نهادهاي مؤثر در حوزه طب سنتي و داروسازي سنتي و حمايت از مؤسسات معتبر مردم‌نهاد در اين حوزه


۱۱- تعميق و گسترش بنيان‌هاي معرفتي و فلسفي طب سنتي و ايجاد فرصت‌هاي عملي براي تعامل فعال و هم افزايي طب سنتي و طب مدرن


ج) اقدامات


۱- هماهنگي و ارتباط‌گیری مستمر با كليه مراكز قانون‌گذاري و اجرايي به منظور پيشنهاد ضوابط و مقررات مورد نياز اين بخش (۱)


۲- بازنگري و تعيين ضوابط و مقررات اعتبارسنجي براي تسهيل تأسيس مراكز آموزشي، پژوهشي و خدماتي طب سنتي (۱)


۳- حمايت از ایجاد نهادهای استاندارد و معتبر خدمات طب سنتي و داروسازی سنتی (۱)


۴- تدوين نظام‌نامه ارائه خدمات سلامت توسط دست‌اندركاران طب سنتي ايران به‌ويژه پزشكان و داروسازان متخصص در اين عرصه (۱)


۵- حمايت از به­كارگيري خدمات طب سنتي در تمام سطوح نظام ارجاع و پزشک خانواده (۲)


۶- ارائه «بسته خدمات طب سنتی ایرانی» توسط کلیه تیـم­های پزشکی خانواده به عنوان اصلی­ترین و عمومی­ترین رکن نظام سلامت کشور به آحاد جامعه (۲)


۷- تهيه و تدوين محتواي آموزشي مناسب درخصوص مباني، ارزش­ها، فرهنگ، آداب و ميراث پزشكي سنتی و حمايت از الحاق آن به کتاب‌های درسی آموزش و پرورش (۳)


۸- طراحی، تدوین و اجرای برنامه توانمندسازی گروه­های شاخص اجتماعی[۱۱] در زمینه­های طب سنتي و داروسازی سنتی به­منظور ایفای نقش برای آگاه‌سازی عمومی و ترویج آن (۳)


۹- ترویج آموزه‌های اسلامی (قرآن، عترت) در حوزه سلامت و تغذیه (۳)


۱۰- ترویج سبك زندگي سالم بر مبنای تعالیم اسلامي منطبق بر طب سنتی، در برنامه­های آموزش عمومی مردم با استفاده از ظرفیت­های رسانه ملی، مطبوعات، مساجد و سایر اماکن مذهبی، مراکز سلامتی و سایر اماکن عمومی و سایر روش­های اطلاع­رسانی و آگاه­سازی عمومی (۳)


۱۱- ترویج رعایت اصول شش‌گانه سلامت مکتب طب سنتی در میان آحاد جامعه (۳)


۱۲- طراحی و ترویج الگوی سلامت مادر و کودک بر اساس آموزه‌ها و تعالیم اسلامي منطبق بر طب سنتی (۳)


۱۳- تشكيل بانك اطلاعاتي داروهاي سنتي در دسترس و ایجاد سامانه ثبت داروهای سنتی و طبیعی و ارائه اطلاعات دارویی (۳)


۱۴- تدوین آيین‌نامه نظارت بر فعالیت‌های حوزه طب سنتی با همکاری نهادهای ذی‌ربط دولتي و غير دولتي (۴)


۱۵- طراحی و استقرار مدل­های مناسب ارتقاء کیفیت، ارزیابی عملکرد، استانداردسازی کلیه فرایندها و خدمات (۴)


۱۶- نیازسنجی و تعیین ظرفیت نیروی انسانی مورد نیاز برای پذیرش از طریق برنامه­های مصوب (۵)


۱۷- تربيت نيروي انساني متخصص با ایجاد گرایش، دوره، رشته و میان رشته‌های تخصصی در زمينه‌هاي مختلف طب سنتي بر اساس نیاز و با توجه به آمایش آموزش عالی کشور(۵)


۱۸- شناسایی و حمایت ویژه از مراکز دانشگاهی ممتاز در عرصه طب سنتي و داروسازی سنتی و اعطای مأموریت­های ملی به این مراکز در جهت رفع نیازهای نظام سلامت کشور (۵)


۱۹- استفاده از منابع ایرانی-اسلامی طب سنتی و ترویج آنها (۵)


۲۰- شناسایی و صيانت و به‌كارگيري ميراث معنوي و منابع معتبر علمی ضمني و تصريحي طب سنتی ايراني-اسلامي به­ويژه از طريق هماهنگي بين بخشي با سازمان ميراث فرهنگي (۵)


۲۱- تدوین کتب مرجع، منابع درسی تخصصی و دستورالعمل­هاي كاربردي طب سنتي (۵)


۲۲- استخراج روش‌های درمانی سنتی (در دو حوزه پزشکی و دامپزشکی) و گردآوری منابع شفاهی طب مردمی بر اساس اندوخته‌های طبی فرهنگ‌های متنوع فلات ایران (۵)


۲۳- توسعه و تقويت دوره‌هاي آموزشي كوتاه مدت و بازآموزي طب سنتی (۵)


۲۴- تبيين، ترويج و نهادينه سازي آموزه­هاي مبتني بر طب سنتي ايراني-اسلامي در نظام آموزش پزشكي كشور (۵)


۲۵- ايجاد زمينه مناسب براي بهره‌مندي از اندوخته‌هاي درمانگران سنتي و انتقال به نسل‌هاي بعدي (۵)


۲۶- تصويب و انتشار جهانی منشور «مبانی نظری طب سنتی ایراني-اسلامي»، به منظور درج نام طب سنتی ایراني-اسلامي به عنوان یک مکتب شناخته شده هم‌ردیف سایر مکاتب معتبر طب، در متون اصلي بين المللي (۶)


۲۷- برقراری روابط پایدار و همکاری‌های بین المللی و کاربردی با مراکز معتبر طب سنتی دنیا، به ویژه جهان اسلام (۶)


۲۸- مطالعات تطبیقی، بین نظام طب سنتي ايراني-اسلامي با طب سنتي ساير ملل و طب كلاسيك (۶)


۲۹- برنامه‌ريزي براي بهره‌گیری مؤثر از ظرفیت‌ها، تجربیات و آموزه‌ها و منابع طب سنتی سایر ملل و نیز از ظرفیت‌های طب کلاسیک (۶)


۳۰- گسترش پوشش بیمه ای خدمات طب سنتی با تأكيد بر اصل عدالت اجتماعي(۷)


۳۱- تعرفه­گذاری خدمات و متناسب­سازی نرخ خدمات (دولتی و خصوصی) با ساير خدمات سلامت و حمایت بیمه­ها از این خدمات (۷)


۳۲- اولويت دادن به خريد محصولات و فرآورده­هاي طب سنتي توسط بخش‌هاي دولتي و‌ خدمات بيمه­اي اين محصولات (۷)


۳۳- حمایت از سرمایه­گذاری بخش خصوصی در تولید و تجاری­سازی و صادرات محصولات و فرآورده­هاي طب سنتي (۷)


۳۴- تشویق بیمه‌ها به سرمایه گذاری در طب سنتی به عنوان طب پیشگیری به منظور کاهش هزینه‌های درمان (۷)


۳۵- تولید شناسنامه سلامت در چارچوب مقررات وزارت بهداشت، همراه با اخلاط مزاجي براي افراد جامعه (۸)


۳۶- تأسيس و تقويت مراكز رشد واحدهاي فناوري در عرصه طب سنتي و داروسازي سنتي (حداقل ۲۰ مركز در سال چشم­انداز) (۸)


۳۷- راه­اندازي حداقل ۵ مجله علمي و پژوهشي به زبان فارسي و بين المللي در زمينه دستاوردهاي علمي و پژوهشي طب سنتي و كاربرد آن در طب نوين و كلاسيك (۸)


۳۸- اختصاص حداقل ۵% اعتبارات پژوهشی دانشگاه­های علوم پزشکی به پژوهش­های طب سنتی و کاربرد آن در طب کلاسیک و نوین (۸)


۳۹- تأسیس شبکه تحقیقاتی طب سنتی و توسعه فعالیت­های آن (۸)


۴۰- طراحی و ارائه آموزش­های مداوم، کوتاه مدت، حین خدمت، به داروسازان در نظام ارائه خدمات طب سنتي (۹)


۴۱- طراحی، حمایت و تأمین منابع برای تأسیس و توسعه زیر ساخت‌های فناوری و تولید و صادرات داروسازی سنتی، فرآورده‌های بهداشتی-آرایشی، مکمل‌ها و فرآورده‌های غذایی بر اساس دانسته‌های طب سنتی (۹)


۴۲- تأسیس موزه احیاء و حفظ آثار و میراث طب سنتي (۱۰)


۴۳- حمایت از تأسیس، گسترش و توانمندسازی مراکز و مؤسسات معتبر مردم نهاد مرتبط با حقوق بیماران و ارتقای سطح مشارکت آنها در تصمیم سازی (۱۰)


۴۴- تدوین، تصویب و اجرای شیوه­نامه ادغام طب سنتي و داروسازی سنتی در نظام ارائه خدمات سلامتی (۱۱)


۴۵- ایجاد و حمايت از کرسی نظریه­پردازی طب سنتی ایرانی-اسلامي (۱۱)


۴۶- ایجاد گرایش­های میان­رشته­ای در حوزه طب سنتي و داروسازي سنتي و علوم انسانی، علوم اسلامی، علوم اجتماعی (۱۱)


۴۷- تأسيس پژوهشكده مطالعات معرفتي مبتني بر بنيادهاي نظري-فلسفي طب سنتي ايراني-اسلامي (۱۱)


ماده ۶: ساز و کار اجرایی نمودن و نظارت بر اجرای سند گياهان دارويي و طب سنتي

۱-        شورای عالی انقلاب فرهنگی وظیفه سیاست‌گذاری کلان، هماهنگی کلان و نظارت کلان بر اجرای این سند را بر عهده دارد.


۲-        ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور وظيفه رصد اجراي اين سند را بر عهده داشته و بازنگري‌هاي لازم در سند و گزارش كلان مربوطه را در فواصل زماني مشخص به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه خواهد نمود.


۳-        ستاد توسعه علوم و فناوري گياهان دارويي و طب سنتي كه از اين پس ستاد خوانده مي‌شود، وظيفه سياست‌گذاري اجرايي، راهبري، هماهنگي، پایش شاخص‌ها و ايجاد ارتباطات بين دستگاهي لازم اعم از دولتي و خصوصي را براي گسترش فناوري و صنايع دانش بنيان در بخش گياهان دارويي و طب سنتي در چارچوب اين سند، بر عهده دارد. اين ستاد داراي يك شورا و يك دبيرخانه است.


تبصره: دبيرخانه ستاد در معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري مستقر مي‌باشد.


الف- اعضای شورای ستاد عبارتند از:


۱- معاون علمي و فناوري رئيس جمهور (رئيس ستاد)


۲- وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (نائب رئيس ستاد)


۳- وزير علوم، تحقيقات و فناوري يا معاون ذي‌ربط


۴- وزير جهاد كشاورزي يا معاون ذي‌ربط


۵- وزير صنعت، معدن و تجارت يا معاون ذي‌ربط


۶- وزیر کار تعاون و رفاه اجتماعی یا معاون ذي‌ربط


۷- رئیس جهاد دانشگاهی


۸- رئیس مرکز همکاری‌های فناوری و نوآوری ریاست جمهوری


۹- رئیس شورای تخصصی حوزوی[۱۲]


۱۰- معاون طب سنتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي


۱۱- معاون تحقيقات و فناوري وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي


۱۲- نماينده ستاد راهبري اجرای نقشه جامع علمي كشور


۱۳- چهار نفر از متخصصين و خبرگان مرتبط، با حكم رئيس ستاد


تبصره: متخصصين به مدت ۴ سال منصوب مي‌شوند و انتصاب مجدد آنها بلامانع است. دو نفر از متخصصين به پيشنهاد وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و با حکم رييس ستاد منصوب مي‌شوند.


۱۴- دبیر ستاد


تبصره: دبیر ستاد توسط رئیس ستاد به مدت ۴ سال انتخاب می‌شود و انتصاب مجدد ایشان بلامانع است.


ب- وظايف ستاد به شرح ذيل مي‌باشد:

۱- سياست‌گذاري اجرایی، هماهنگي، پايش، پیگیری ارتباطات بين دستگاهي براي گسترش فعاليت‌ها و رصد اقدامات در حوزه‌هاي تعريف شده در اين سند


۲- تهيه و تدوين برنامه عملیاتی براي اجرايي‌سازي اقدامات سند در هر سال


۳- هدايت و پیگیری تعاملات بين بخش‌هاي دولتي و خصوصي براي دستيابي به اهداف اين سند


۴- حمايت مادي و معنوي علمي، اطلاعاتی، تسهیل­گری از شركت‌هاي دانش‌بنيان و نيز از طرح‌هاي داراي ظرفيت فناوري و تجاري سازي


۵- حمایت‌های تشویقی از فعالیت‌های علمی و فناوری و اقتصاد دانش‌بنيان در بخش گیاهان دارویی و طب سنتی مبتني بر آيين‌نامه‌هاي مصوب در شوراي ستاد


۶- بررسي تحولات داخلي و بين‌المللي اين بخش به‌منظور دستيابي به اهداف اين سند و ارائه پيشنهاد اصلاحات لازم براي بازنگري و به­روز رساني سند به ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمی کشور


۷- ارزيابي مستمر و نظارت بر حسن اجرای برنامه‌هاي محول‌شده به دستگاه‌ها و همچنین پایش شاخصها و ارائه گزارش سالانه به ستاد راهبری اجرای نقشه جامع علمی کشور


تبصره: این گزارش شامل میزان تحقق اهداف دو حوزه «گیاهان دارویی و فرآورده‌های گیاهی» و «طب سنتی» و مقادیر شاخص‌های سند و همچنین فرایند استخراج آنها خواهد بود.


۴-   ستاد موظف است ظرف مدت شش ماه پس از تصویب سند، عناوين شاخص‌هاي سند را در پنج سرفصل پژوهش و فناوري، آموزش و سرمايه انساني، اقتصادي، سلامت و نيز زيرساختي تدوین نموده و به تایید ستاد راهبري اجراي نقشه جامع علمي كشور برساند.


۵-   دولت موظف است بودجه‌های مورد نیاز ستاد را در قالب يك رديف مستقل در لوایح بودجه سنواتی و برنامه‌های توسعه پنج ساله پیش بینی نماید.


۶-   ساختار تشکیلاتی و شرح وظایف دبیرخانه ستاد، ‏در ستاد تهیه و به تصویب مراجع‌ ذی‌صلاح قانونی خواهد رسید.‏


 


ماده ۷- اين مصوبه مشتمل بر يك مقدمه، ۷ ماده و ۶ تبصره در جلسه ۷۳۵ مورخ ۲۵/۴/۹۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید و از تاریخ تصویب لازم‌الاجراست و کلیه مصوبات و سیاست‌های قبلی مغایر، لغو و بلا‌اثر خواهد بود. ص/۷۳۵.۶







مجموعه مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي. كليه حقوق محفوظ است. info@sccr.ir