کد: ۱۳۸۰۷۵۰       تاریخ انتشار: ۳ آبان ۱۳۹۶

دکتر پورمحمدی تشریح کرد:
برنامه‌های گسترده دانشگاه تبریز برای اجرایی‌سازی نقشه جامع علمی کشور

تحقق نقشه جامع علمی کشور، مستلزم بهره‌برداری بهینه از مجموعه منابع دانشگاه‌ها برای حرکت از وضع موجود به جایگاه علمی متصور در نقشه جامع علمی کشور است. از ‌این رو  دانشگاه‌ باید تمامیت توان خود را به سمت تحقق اهداف، راهبردها و اولویت‌های نقشه جامع علمی سوق داده، تا وضعیت مطلوب علم و فناوری در افق 1404 محقق شود. 

در همین رابطه مشروح پاسخ‌های مکتوب دکتر محمدرضا پورمحمدی، رئيس دانشگاه تبریز پیرامون اقدامات و این دانشگاه برای ایفای نقش در روند اجرایی‌سازی نقشه جامع علمی کشور و یادآوری برخی موانع این حرکت که در پاسخ به سوالات مرکز خبر شورای عالی انقلاب فرهنگی نگاشته شده است، از نظرتان می‌گذرد:

 

دانشگاه تبریز چه ظرفیت‌هایی برای اجرایی‌سازی نقشه جامع علمی کشور دارد؟

- دارا بودن 6 عضو هیئت علمی در زمره 1% دانشمندان برتر جهان

- دارا بودن 5 عضو هیئت علمی در زمره دانشمندان برتر جهان اسلام

- برخورداری از 800 عضو هیئت علمی که 50% آنان استاد و دانشیار هستند

- داران بودن 22 هزار دانشجو که حدود 10 هزار نفر از آنان را دانشجویان تحصیلات تکمیلی تشکیل می‌دهند و از  پتانسیل تولید و توسعه علم، فناوری و نوآوری برخوردار هستند.

- دارای 21 دانشکده که اکثر رشته‌های گروه‌های علمی علوم انسانی، فنی مهندسی، علوم پایه، کشاورزی و منابع طبیعی و  دامپزشکی را تحت پوشش قرار می‌دهند.

- برخورداری از 11 مرکز پژوهشی در راستای توسعه علم و فناوری

- دارای 5 قطب علمی  و داشتن پتانسیل تشکیل 26 قطب علمی در دوره جدید قطب‌های علمی

- وجود بیش از 300 آزمایشگاه تحقیقاتی و آموزشی

- وجود آزمایشگاه مرکزی با دستگاه‌های پیشرفته برای حمایت از تحقیقات اساتید

- دارای مرکز رشد واحدهای فناور با 70 واحد

- دارای مرکز نوآوری با مساحت بیش از 4 هزار متر مربع برای استقرار تیم‌های نوآور در آن

- دارای کانون­‌های کارآفرینی دانشجویی

- دارای هسته‌های پژوهشی دانشجویی

- برخورداری از هسته‌های پژوهشی اساتید

- دارای پتاسیل برگزاری کنفرانس‌ها، جشنواره‌ها و کارگاه‌های معتبر ملی و بین‌المللی

- انتشار 26 مجله داخلی و بین‌المللی به منظور چاپ دستاوردهای اعضای هیئت علمی و دانشجویان

- دارای کتابخانه مرکزی معظم و عضویت در منابع اطلاعات علمی داخلی و خارجی معتبر

- تولید بیش از 2 هزار مقاله در سال در مجلات داخلی و خارجی (سه مقاله به ازای هر فرد)

- ارایه بیش از 2 هزار مقاله در کنفرانس‌های ملی و بین‌­المللی

- دارای پتانسیل افزایش ارجاعات به مقالات علمی اعضای هیئت علمی به منظور پیشتازی در مرزهای دانش و فناوری با برخورداری از بیش از 14 هزار ارجاع به مقالات با دوبرابر کردن ارجاعات از تعداد 7 هزار به 14 هزار در سه سال گذشته

- بهره­‌مندی از توان و ظرفیت انجمن‌­های علمی دانشجویی، کانون­‌های فرهنگی و هنری، تشکل‌­های سیاسی و هیئت­‌های مذهبی

- دارای ظرفیت کمیته‌­ها و شوراهـای فرهنگی و اجتماعی بویژه شورای هماهنگی فعالیت‌­های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه­‌های استان

-  بهره‌مندی از ظرفیت اتاق فکر استان جهت تسریع در اجرای نقشه جامع علمی کشور

 

تا به حال چه اقداماتی در دانشگاه تبریز در راستای اجرایی‌سازی نقشه  جامع علمی کشور انجام شده است؟

  • بازنگری در برنامه‌های درسی در خصوص 10 رشته در زمینه‌های مهندسی و علوم انسانی
  • تدوین بیش از پنج برنامه آموزشی جدید در راستای افزایش استقلال مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی
  • جذب چهار نفر به عنوان عضو هیئت علمی از طریق بنیاد ملی نخبگان
  • ارائه درس کارآفرینی به صورت مجزا در 4 گروه عمده علمی در قالب درس اختیاری مازاد بر سقف واحدها
  • تصویب 4 دوره ارشد و 2 دوره دکتری بین‌رشته‌ای
  • افزایش میزان حمایت از پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها و دکتری مسئله‌محور
  • بازنگری در آیین‌نامه ترفیع پایه اعضای هیئت علمی دانشگاه
  • انعقاد بیش از 80 تفاهمنامه با موسسات دولتی و خصوصی برای انجام پژوهش‌های کاربردی مورد نیاز صنعت و جامعه؛ برخی از دستاوردهای حاصل به شرح زیر است:
  • تولید واکسن کولی باسیلوس طیور برای اولین بار در کشور به منظور بی‌نیازی از واردات این واکسن؛ که اکنون در مرحله تولید انبوه قرار دارد
  • تولید واکسن دوگانه کولی باسیلوس و آنفلوانزای طیور
  • دستیابی به دانش فنی تصفیه پساب شرکت مس آذربایجان و خارج شدن این شرکت از لیست شرکت‌های آلوده کننده محیط زیست
  • کنترل پساب‌های شرکت پگاه تبریز
  •  دستیابی به دانش فنی تصفیه پساب آلوده به مواد عالی مضر شرکت پتروشیمی تبریز و آغاز عملیات در مقیاس صنعتی
  • برخورداری از دانش فنی شناسایی خاک‌های آلوده به نفت در پالایشگاه‌های غرب و جنوب کشور
  • دستیابی به دانش فنی اصلاح خاک‌های آلوده به نفت در پالایشگاه‌های غرب و جنوب کشور و شروع عملیات بهبود این زمین‌ها
  • اصلاح فرایند تولید نخودچی به منظور کاهش بیماری‌های تنفسی در قطب تولید نخودچی کشور در ممقان
  • همکاری گسترده با صنایع دفاعی 
  • برگزاری تعداد زیادی دوره دانش‌افزایی زبان و ادب فارسی برای دانشجویان دانشگاه‌های گرجستان، ترکیه و آذربایجان، تاجیکستان، عراق
  • فراهم آوردن مقدمات جذب دانشجو از کشورهای آذربایجان و ترکیه جهت ادامه تحصیل در دوره‌های دکتری و کارشناسی ارشد دانشگاه تبریز.
  • تاسیس و راه‌اندازی مرکز مطالعاتی آذربایجان، ترکیه و گرجستان جهت انسجام دادن به پژوهش‌های مشترک در حوزه تمدنی ایران
  • ایفای نقش محوری در منطقه به عنوان بازوی جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه‌های بین‌المللی از قبیل اتحادیه دانشگاه‌های منطقه قفقاز KUNIB، کنسرسیوم دانشگاه‌های جاده ابریشم ESRUC، اتحادیه دانشگاه‌های بین‌المللی IUC و غیره به منظور پر رنگتر نمودن جایگاه جمهوری اسلامی ایران در منطقه از طریق دیپلماسی علمی و عمومی
  • عقد بیش از 80 تفاهم‌نامه همکاری با دانشگاه‌های خارجی
  • انجام طرح‌های تحقیقاتی مشترک با دانشگاه‌ها و مؤسسات خارجی از کشورهای فرانسه، ایتالیا، انگلستان، چین، برزیل، امریکا، اندونزی
  • چاپ کتب مشترک با اساتید دانشگاه‌های خارجی
  • چاپ مقالات مشترک با اساتید دانشگاه‌های خارجی
  • برگزاری کارگاه آموزشی، انجام سخنرانی و تدریس توسط اساتید دانشگاه‌های کانادا، فرانسه، ترکیه، تایلند، روسیه، عراق، امریکا، استرالیا، اوکراین در دانشگاه تبریز
  • اعزام اساتید دانشگاه تبریز جهت برگزاری کارگاه آموزشی، انجام سخنرانی و تدریس در دانشگاه‌های کشورهای خارجی از جمله سنگاپور، ترکیه و قبرس
  • اعزام اعضای هیئت علمی برای فرصت‌های مطالعاتی بلند مدت و کوتاه مدت
  • دریافت اعتبار و گرنت بین‌المللی برای پروژه‌های تحقیقاتی بین‌المللی از جمله مشارکت دانشگاه تبریز در انجام برخی از پروژه‌های کلان اتحادیه اروپا
  • برگزاری کنگره‌های بین‌المللی در دانشگاه
  • ارایه مقاله در کنگره‌های بین المللی
  • برگزاری نشست روسای 70 دانشگاه عضو اتحادیه دانشگاه‌های قفقاز و ماورا KUNIB در دانشگاه تبریز
  • همکاری گسترده با موسسه DAAD  آلمان
  • احراز رتبه 601-800 در دنیا، دوم کشور در بین کل دانشگاه‌ها و مقام نخست در بین دانشگاه‌های جامع در نظام رتبه‌بندی تایمز
  • احراز رتبه 101-150 در رشته منابع آب در دنیا در نظام رتبه‌بندی شانگهای
  • احراز رتبه 151-200 در رشته متالورژی در دنیا در نظام رتبه‌بندی شانگهای
  • احراز رتبه 201-300 در رشته مهندسی عمران در دنیا در نظام رتبه‌بندی شانگهای
  • احراز رتبه 401-500 در رشته مهندسی الکتریک و الکترونیک در دنیا در نظام رتبه‌بندی شانگهای
  • کسب مقام ششم کشور در بخش علوم انسانی
  • توسعه دانشکده مهندسی شیمی و نفت
  • ارایه طرح‌های متعدد در حوزه نفت و گاز
  • توسعه پهنای باند دانشگاه
  • توسعه سیستم‌های پردازش سریع
  • انجام تمهیدات لازم برای تولید واکسن‌های نوترکیب دامی
  • توسعه فناوری ماهواره مکعبی در دانشگاه و کسب مقام چهارم کشور در مرحله مقدماتی
  • تدوین آیین‌نامه پسا دکتری و اجرای آن برای جذب فارغ التحصیلان داخل به منظور بهبود کیفیت و کمیت تحقیقات و به تبع آن افزایش تعدات مقالات و استنادات به آن‌ها
  • تدوین و اجرای برنامه "حمایت از همکاران جوان" به منظور افزایش تعداد مقالات
  • تدوین و اجرای دستورالعمل فرصت‌های مطالعاتی کوتاه مدت تابستانه در راستای افزایش تعداد مقالات
  • مشارکت فعال در اجرای آیین‌نامه "طرح همکاری با متخصصان و دانشمندان ایرانی غیر مقیم" به ویژه برگزاری دوره پسا دکتری برای ایرانیان غیر مقیم برای افزایش تعداد مقالات معتبرتر
  • دوبرابر کردن تعداد استنادات به مقالات اعضای هیئت علمی از سال 92 به 95
  • اصلاح آیین‌نامه اعطای گرنت اساتید در راستای بهبود کیفیت مقالات و به تبع آن افزایش میزان استنادات از طریق چاپ در مجلات معتبرتر
  • اصلاح دستورالعمل اعطای پاداش به مقالات در راستای بهبود کیفیت مقالات و تبع آن افزایش میزان استنادات از طریق چاپ در مجلات معتبرتر
  • تدوین آیین‌نامه پسا دکتری و اجرای آن برای جذب  فارغ التحصیلان داخل به منظور بهبود کیفیت و کمیت تحقیقات و به تبع آن افزایش تعدات مقالات و استنادات به آن‌ها
  • تدوین دستورالعمل داخلی برای آیین‌نامه ارتقا به منظور بهبود کیفیت مقالات و افزایش استنادات به آن ها
  • تدوین و اجرای برنامه "بهبود کیفیت تحقیقاتی" برای افزایش تاثیرگذاری مقالات از طریق چاپ در مجلات معتبرتر و بهبود سرانه ارجاعات به مقالات دانشگاه از طریق افزایش ضریب دیده شدن مقالات
  • تدوین و اجرای برنامه "حمایت از همکاران جوان" به منظور افزایش تعداد مقالات چاپ شده در مجلات معتبرتر و به تبع آن افزایش تعدات استنادات به آن‌ها
  • تدوین و اجرای دستورالعمل فرصت‌های مطالعاتی کوتاه مدت تابستانه در راستای افزایش تعداد مقالات برخوردار از استنادات بیشتر
  • مشارکت فعال در اجرای آیین‌نامه "طرح همکاری با متخصصان و دانشمندان ایرانی غیر مقیم" به ویژه برگزاری دوره پسا دکتری برای ایرانیان غیر مقیم برای افزایش تعداد مقالات  معتبرتر و به تبع آن افزایش تعداد استنادات
  • چاپ بیش از 800 مقاله در  مجلات Q1  
  • اصلاح آیین‌نامه اعطای گرنت اساتید در راستای بهبود کیفیت مقالات و به تبع افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • اصلاح دستورالعمل اعطای پاداش به مقالات در راستای افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین آیین‌نامه پسا دکتری و اجرای آن برای جذب فارغ التحصیلان داخل به منظور بهبود کیفیت و کمیت تحقیقات و به تبع آن افزایش تعدات مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین دستورالعمل داخلی برای آیین‌نامه ارتقا به منظور افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین و اجرای برنامه "بهبود کیفیت تحقیقاتی" برای افزایش تاثیرگذاری مقالات از طریق چاپ در مجلات بین‌المللی معتبرتر
  • تدوین و اجرای برنامه "حمایت از همکاران جوان" به منظور افزایش تعداد مقالات چاپ شده در مجلات بین‌المللی معتبرتر
  • مشارکت فعال در اجرای آیین‌نامه "طرح همکاری با متخصصان و دانشمندان ایرانی غیر مقیم" به ویژه برگزاری دوره پسا دکتری برای ایرانیان غیر مقیم برای افزایش تعداد مقالات  بین‌المللی معتبرتر
  • اصلاح آیین‌نامه اعطای گرنت اساتید در راستای بهبود کیفیت مقالات و به تبع افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • اصلاح دستورالعمل اعطای پاداش به مقالات در راستای افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین آیین‌نامه پسا دکتری و اجرای آن برای جذب فارغ التحصیلان داخل به منظور بهبود کیفیت و کمیت تحقیقات و به تبع آن افزایش تعدات مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین دستورالعمل داخلی برای آیین‌نامه ارتقا به منظور افزایش تعداد مقالات نمایه‌سازی شده در نمایه‌های بین‌المللی  
  • تدوین و اجرای برنامه "بهبود کیفیت تحقیقاتی" برای افزایش تاثیرگذاری مقالات از طریق چاپ در مجلات بین‌المللی معتبرتر
  • تدوین و اجرای برنامه "حمایت از همکاران جوان" به منظور افزایش تعداد مقالات چاپ شده در مجلات بین‌المللی معتبرتر
  • مشارکت فعال در اجرای آیین‌نامه "طرح همکاری با متخصصان و دانشمندان ایرانی غیر مقیم" به ویژه برگزاری دوره پسا دکتری برای ایرانیان غیر مقیم برای افزایش تعداد مقالات بین‌المللی معتبرتر
  • انجام تمهیدات لازم برای تسهیل شرکت اعضای هیئت علمی در همایش‌ها
  • انتشار 7 مجله به زبان بین‌المللی و انجام تمهیدات لازم برای بهبود کیفیت آن‌ها
  • انجام تمهیدات لازم برای افزایش تعداد شرکت‌های دانش بنیان در مرکز رشد دانشگاه تبریز
  • چاپ بیش از 1100 مقاله مشترک با پژوهشگران خارجی در 4 سال گذشته
  • انجام تمهیدات لازم برای افزایش تعداد دانشجویان خارجی
  • برگزاری کرسی‌­های نظریه‌پردازی، نقد و مناظره مبتنی بر جدال احسن و نقدپذیری عالمانه
  • برگزاری همایش‌­ها و نشست‌های علمی با رویکرد دست یابی به تحقق مرجعیت علمی دانشگاه
  • ساماندهی و تقویت انجمن­‌های علمی دانشجویی، کانون­‌های فرهنگی هنری و تشکل­ها و گروه‌­های دانشجویی به منظور ایفای نقش مرجعیت علمی و ارتقای مشارکت در تصمیم سازی‌ها و توسعه، ترویج و انتشار علم، فرهنگ و فناوری
  • تعامل موثر، سازنده و تنگاتنگ دانشگاه با حوزه علمیه به منظور تقویت نگرش اسلامی به علم و بازسازی تمدن نوین اسلامی و برگزاری نشست‌ها و میزگردهای مشترک میان دانشمندان علوم انسانی با دانشمندان علوم دینی برای بررسی چالش‌های حوزه علم و دین
  • برگزاری برنامه‌های مختلف با هدف تبین و ترویج فرهنگ علم گرایی و خردباوری در تمام سطوح دانشگاهی
  • برگزاری برنامه­‌های مختلف در جهت توسعه هدفمند و اثربخش علوم انسانی و تنوع بخشی در برگزاری این برنامه‌­ها
  • برگزاری همایش‌­ها و نشست­‌های تخصصی توسط انجمن­‌های علمی و گروه­‌های مختلف دانشجویی و اساتید به ویژه در حوزه­‌های اولویت‌دار و تسهیل واگذاری نشریات علمی و تخصصی به آنها
  • طراحی، تدوین و اجرای برنامه­‌های ترویجی هدفمند به منظور ارتقای سطح دانش، معرفت دینی و سیاسی- اجتماعی و فرهنگ عفاف و حجاب در فعالان عرصه علم و فرهنگ مطابق با ارزش­‌های ناب انقلاب اسلامی
  • تدوین برنامه راهبردی و عملیاتی دانشگاه، برنامه‌ریزی جهت اجرای آن به منظور رشد و بالندگی اعضای هیئت علمی و کارکنان، جذب و حفظ دانشجویان توانمند و توسعه خدمات و زیرساخت‌ها

 

در آینده چه برنامه‌هایی دارید و آیا پیش‌بینی بلندمدتی در خصوص اهداف و وظایف دانشگاه تبریز در راستای نقشه جامع علمی کشور صورت گرفته است؟

  •  اجرای سند راهبردی دانشگاه
  • اجرای برنامه‌های افزایش اثربخشی تحقیقاتی و فناورانه دانشگاه در حول سه محور: برنامه پروژه‌محوری اعضای هیئت علمی؛ برنامه افزایش کیفیت تحقیقاتی؛ برنامه حمایت از اساتید جوان و جدیدالورود
  • اجرای آیین‌نامه طرح فرادکتری داخل به منظور انجام تحقیقات در مرزهای دانش و نیز برای رفع نیازهای صنعت و جامعه
  • اجرای سند چشم انداز 10 ساله تهیه شده در خصوص ارتباط صنعت با دانشگاه
  • اجرای سند چشم انداز 10 ساله تهیه شده دانشگاه در خصوص کارآفرینی
  • اجرای سند چشم انداز 10 ساله تهیه شده دانشگاه در خصوص مالکیت فکری
  • اجرای سند چشم انداز 10 ساله آزمایشگاه مرکزی برای ارایه خدمات آزمایشگاهی بیشتر به دانشگاه و موسسات خارج از دانشگاه به منظور رفع نیازهای تحقیقاتی
  • ارتقاء سطح مطلوب تولیدات علمی، فرهنگی و اجتماعی بر اساس نیاز در اجتماع
  • تعمیق اثربخشی فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی در حوزه‌های علوم انسانی
  • جهت‌دهی فعالیت‌های علمی و اجتماعی به سمت نوآوری و ایفای نقش‌های اثربخش
  • لزوم بازتعریف ارتباط دانشگاه با جامعه به منظور تربیت نیروی انسانی متخصص
  • ارتقاء ارتباط دانشگاه با مراکز مرتبط از قبیل حوزه‌های علمیه و پژوهشکده‌های فرهنگی، مذهبی

 

چه موانعی در مسیر اجرایی‌سازی نقشه جامع علمی کشور مشاهده می‌کنید و چه پیشنهاداتی برای اجرای هر چه بهتر آن دارید؟

موانع

  • سهم ناچیز هزینه‌های تحقیقاتی (0.5 درصد) از کل تولید ناخاص ملی
  • سهم کم دانشگاه‌ها از کل بودجه تحقیقاتی کشور (0.23 )
  • عدم وجود ساز و کار‌های مناسب برای همکاری تنگاتنگ صنعت یا جامعه با دانشگاه
  • عدم احساس نیاز بخش خصوصی برای همکاری با دانشگاه به منظور افزایش بهره‌وری و نوآوری
  • برنامه‌محور نبودن بیشتر پروژه‌های تحقیقاتی اساتید و پایان‌نامه‌های دانشجویی
  • عدم هماهنگی ارگان‌های مختلف دولتی در انسجام بخشیدن به فعالیت‌های تحقیقاتی به ویژه تحقیقات فرابخشی
  • عدم آگاهی آحاد جامعه به ویژه کارگزاران سیاست­‌های علم وفناوری از مبانی و اصول نقشه جامع علمی
  • معضل اولویت‌گذاری، به گونه‌ای که تمام اقدامات یادشده در آن خوب و اولویت‌دار است و بایستی در این خصوص اقدام فوری صورت گیرد
  • عدم شبکه‌سازی در میان سیاستگذاران دخیل
  • عدم پذیرش، التزام و اعتقاد برخی از مجریان به این سیاست­‌ها
  • گفتمان‌سازی ضعیف برای سیاست­‌ها
  • حاکمیت نکردن سیاست­‌های فرادستی بلندمدت (مانند سند چشم‌انداز) بر سیاست‌­های بخشی
  • نبود نگاه فرابخشی و توجه صرف دستگاه­‌ها به منافع بخشی خود و سلیقه‌محوری به جای سیاست‌محوری
  • بی‌ثباتی در اجرا و نبود نگاه بلندمدت به مدیریت و رهبری برنامه‌­های سیاستی

پیشنهادات

  • توجه ویژه مسئولان سطح بالای دولت از جمله ریاست جمهوری و هیئت وزیران و نیز شورای عالی انقلاب فرهنگی به تبیین نقش مهم تحقیقات در تسریع پیشرفت علمی کشور
  • افزایش سهم هزینه‌های تحقیقاتی از کل تولید ناخاص ملی به 4 درصد
  • افزایش سهم دانشگاه‌ها از کل بودجه تحقیقاتی کشور به 50 درصد
  • فراهم کردن ساز و کار‌های مناسب برای احساس نیاز صنعت یا جامعه جهت همکاری بیشتر با دانشگاه
  • ایجاد تمهیدات لازم برای احساس نیاز بخش خصوصی به انجام تحقیقات و نیز همکاری تنگاتنگ با دانشگاه
  • الزام دانشگاه‌ها برای برنامه‌محور کردن پروژه‌های تحقیقاتی اساتید و پایان‌نامه‌های دانشجویی




تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©