کد: ۱۴۵۴۴۷۴       تاریخ انتشار: ۲۲ اسفند ۱۳۹۶

دبیر ستاد عالی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد:
این خیل عظیم جوانان مؤمن، جزو معجزات انقلاب است
مساجد از زمان تشکیل آن در عصر پیامبر اعظم(ص) مأمنی برای مسلمین و پایگاهی برای جذب مردم و علی‌الخصوص جوانان به دین بوده است. این نقش بی‌بدیل مساجد را هیچ سازمان و نهادی نمی‌تواند ایفاء نماید. باید به خاطر داشته باشیم که هرگاه مساجد ما رونق داشته‌اند جوانان زیادی به اجرای احکام و آموزه‌های دینی رغبت پیدا کرده‌اند و هرگاه مساجد در برنامه‌ریزی‌ها و سیاست‌گذاری‌های ما جایگاهی نداشت، بعد از مدت زمان کوتاهی اثرات آن را در جامعه و دور شدن جوانان از حقیقت دین شاهد بوده‌ایم.
گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام والمسلمین حمیدرضا ارباب سلیمانی دبیر ستاد عالی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد انجام داده‌ایم تا بدانیم ایراد و نقد برنامه‌های ما برای جذب جوانان به دین چه بوده است و راهکارهای جبران نقایص چیست:
با توجه به تاکید در معارف اسلامی بر لزوم توجه جوانان، به نظر شما دلیل این تاکیدات چیست؟
جوانان مانند درخت سبز و با طراوتی هستند که هر خلق و خوی پیدا کنند تا پایان عمر آنان را همراهی خواهد کرد . نوجوانی و جوانی زمان تلاش و کار است که نباید به بیهودگی و کارهای لغو سپری شود؛ پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله ) می فرمایند : « ما من شاب ینشأ فی عباده الله حتی یموت علی ذلک الی اعطاه الله اجراً مستعه صدیقا ـ هیچ کس نیست که جوانیش را تا هنگام مرگ در راه عبادت خدا به کار گیرد ، مگر آنکه خداوند پاداش عظیم 99 صدیق به او عطا فرماید » (مشکاه الانوار ، ص 71) اسلام عزیز توجه زیادی به جوانان دارد و توصیه می کند با نسل جوان با خوشبینی و عطوفت نگاه شود زیرا آنان سریع تر حق را می پذیرند. حضرت محمد (صلی الله علیه و آله ) می فرمایند « اوصیک بالشبان خیراً فَاِنّهُم ارقّ افئده اِنّ الله بعثنی بالحق بشیراَ و نذیراَ فحالفنی الشبانی و خالصنی الشیوخ ـ به شما توصیه می کنم که نسبت به جوانان نظر خوب و مساعد داشته باشید زیرا آنان دارای دلهای نازک تر و انعطاف پذیرند خداوند مرا برای دعوت به حق به عنوان مژده دهنده به نیکوکاران و بیم دهنده نسبت به بدکاران برانگیخت و در این میان جوانان با من پیمان همکاری بستند و در راه دعوت به اسلام به من کمک کردند ولی پیران با من به راه مخالفت و ستیزه جویی در آمدند .» (سفینه البحار،ج2،ص176)بدین ترتیب می توان گفت که نقطه مرکزی توجه پیامبران (صلوات الله علیهم)و از جمله مخاطبان اصلی پیام وحی، همواره نسل جوان بوده اند و رهبران الهی توجه زیادی به آنها نشان می دادند .در بیانات معمار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(ره) هم مطالب بسیار قابل تاملی در خصوص جوانان وجود دارد، به عنوان مثال ایشان در این خصوص فرمودند: «این جانب به ملت ایران برای داشتن چنین جوانان برومند و متعهد و فداکاری که نظیر آنان را در جهان سراغ ندارم و تاریخ هم نشان نداده است تبریک و تهنیت عرض می ‏کنم؛ و به اسلام بزرگ برای داشتن این جانبازان در راه حق، که برای اسلام و میهن اسلامی خود از همه چیز خویش می‏ گذرند، تبریک تقدیم می‏ کنم؛ که اینان نه تنها ایران را در جهان و نسل ‏های آینده آبرو دادند. که اسلام بزرگ[را]، که با تعلیمات و الهامات خود چنین تحول بزرگی را به وجود آورده است، سرافراز نمودند.» (صحیفه امام،ج18،ص147) مقام معظم رهبری(مدظله العالی) هم همواره در بیانات خود به لزوم توجه ویژه به جوانان و به کارگیری نیروی عظیم ایشان، تاکید ویژه ای داشتند، به عنوان مثال ایشان در این خصوص در تاریخ 1370/8/15در دیدار با گروه کثیری از دانشجویان و دانش آموزان چنین فرمودند: «جوان در هر جامعه و کشوری، محور حرکت است. اگر حرکت انقلابی و قیام سیاسی باشد، جوانان جلوتر از دیگران در صحنه‌اند. اگر حرکت سازندگی یا حرکت فرهنگی باشد، باز جوانان جلوتر از دیگرانند و دست آنها کارآمدتر از دست دیگران است. حتی در حرکت انبیای الهی هم - از جمله حرکت صدر اسلام - محور حرکت و مرکز تلاش و تحرک، جوانان بودند... جوان و جوانی، یکی از درخشندگیهای آفرینش الهی است. دشمنان جوامع - از جمله جوامع اسلامی - این نکته را خوب تشخیص داده‌اند و بخصوص روی آن انگشت گذاشته‌اند. » بنابراین جوانان سرمایه های عظیم یک جامعه، آینده سازان نظام و افتخار آفرینان این مرز و بوم محسوب می شوندوهمواره دربرنامه ریزی های کشوربه این نیروی ارزشمندوپیشران بایدتوجه شود.
مهمترین موانع جذب جوانان به دین در فضای امروز جامعه چیست؟
به نظر می رسد باید به سه عامل شکل گیری شخصیت یعنی: -1 وراثت -2 تربیت -3محیط اشاره کرد و بعد از آن به اهمیت تربیت در سه حوزه منزل،مسجد و مدرسه پرداخت سپس از موانع یاد کرد.
بحث از عوامل تکوین شخصیت از جایگاه ویژه ای در عرصه روانشناسی شخصیت و تعلیم و تربیت برخوردار است؛ عوامل غيروراثتي را مي توان به دو دسته ي کلي تقسيم نمود: عوامل بيروني و عوامل دروني. «عوامل بيروني» عواملي هستند که از بيرون بر وجود انسان تأثير مي گذارند؛ از قبيل خانواده و همسالان. بنابراین بحث تربیت نیز در همین مقوله قرار می گیرد.خانواده اولین سنگر تعلیم و تربیت فرزندان و جوانان است، در نتیجه بحث تعلیم و تربیت جوانان از بعد معنوی و دینی بسیار مهم است و از آن مهم تر چگونگی این تعلیم و تربیت است. چون تعالیم این دوره از حیات در عمق و روح جوان نفوذکرده و او را مجذوب می کند و می تواند به تحولی شگرف در روحیه و اعتقادات آن جوان بینجامد. سنگر بعدی در عرصه تعلیم و تربیت مسجد است؛ در فرهنگ دینی، نام «مسجد» یادآور بندگی و کرنش در پیشگاه خداوند متعال است. «مسجد» یعنی: جایگاه سجده، و سجده اوج عبادت و بندگی انسان برای خداست. در حقیقت، برترین و اصیل ترین محل برای عبادت و تقرب جستن به خداوند متعال مسجد است. ابعاد تربیتی مسجد به گونه ای با ابعاد عبادی آن مرتبط است؛ زیرا عبادت پرورش دهنده روح و روان آدمی بوده و پاسخ به آن در واقع، پاسخ به یک نیاز طبیعی و مهم اوست. به همین خاطر و در همین راستا بود که با تدبیر و نیاز سنجی معمار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی(ره) فرمان تشکیل بسیج از سوی ایشان صادر شد که آن حماسه های شکوهمند و جاوید را در طی هشت سال دفاع مقدس خلق کردند. بنابراین توجه ویژه به نقش تربیتی و فرهنگی مسجد برای جوانان چه از بعد کمی و چه از بعد کیفی که امروزه تجلی آن را در قالب بسیج و کانون های فرهنگی هنری مساجد می توانیم مشاهده کنیم، می تواند عامل موثری در جهت جذب جوانان به دین فضای امروزی باشد. بحمدالله بعد از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی، توجه ویژه ای به عمران و آبادانی مساجد چه از نظر معنوی و چه از نظر فیزیکی صورت گرفته است؛ ساخت هزاران مسجد در نقاط مختلف کشور از جمله شهرها و روستاهای مختلف نشان از این توجه ویژه به مسجد می باشد. در بعد معنوی و فرهنگی نیز کارهای بسیار خوبی در حوزه فرهنگ مسجدی انجام پذیرفته که ایجاد هزاران پایگاه بسیج و راه اندازی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور در قریب به 23 هزار مسجد از اوایل دهه هفتاد تاکنون و توجه ویژه مقام معظم رهبری(مدظله العالی) به کانون ها، از جمله این فعالیت ها است. قدر مسلم نا نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم.
اگر بخواهیم به طور خلاصه به موانع جذب جوانان به دین در فضای امروز جامعه اشاره کنیم، باید از این مواردنام برد: الف)عدم آگاهی به دانش روز و فن آوری های جدید جهت پاسخ گویی به سوالات جوانان. ب) عدم پاسخگویی مناسب و به روز به شبهاتی که بیگانگان و معاندان دین و نظام مقدس اسلامی در اذهان جوانان عزیز ایجاد می کنند. د)تربیت نامناسب دینی و اخلاقی جوانان در خانواده ها و یا احیانا محیط های آموزشی.
با توجه به مقتضیات روحیه جوان مانند هیجان،نوگرایی و ... چگونه باید این جوان را به دین جذب کرد و این جذب باید چگونه باشد؟
در تربیت دینی جوانان و جذب آنها به نماز و مسجد عواملی موثرند که عبارتند از : خانواده و اجتماع یعنی مربیان در مدارس ، امامان جماعت و مبلغین و خود مساجد و سایر عوامل پیوند دهنده میان دین و جوانان . هر کدام از این عوامل به عنوان عاملی موثر نقش و سهم مهمی را درجذب جوانان به فرهنگ دینی دارا هستند.یکی از راه های مهم تربیت سالم، آشنایی جوانان با آموزه های دینی و باید ها و نبایدهاست. بایدها و نباید های دین به مثابه نسخه پزشک است که انسان را از بیماری ها نجات می دهد و نتیجه آن، ایجاد جامعه ای قانونمند، متمدن و سالم مبتنی بر آموزه های الهی است. اگر معارف اهل بيت(ع) به خوبي در ميان جوانان ما نهادينه شود، نقشه هاي شوم و مذبوحانه نظام سلطه به هيچ عنوان کارساز نخواهد بود. بايد با گسترش فرهنگ ديني و انقلابي در جامعه، نسل جوان را در برابر هجمه هاي فرهنگي دشمن واکسينه کنيم. نوجوانان و جوانان به طور طبیعی به کارهای نو و افکار جدید علاقمند هستند . آنان شیفته مطالب و مقالات تازه و سبک های نوین روزگار خود می باشند؛ به سخنان جدید با کمال دقت گوش می دهند و درباره مطالب نو با علاقه فراوان گفتگو می کنند . بنابرین محافل دینی ما باید متحول شوند و با کسب آموزه ها و مهارت های لازم پاسخگوی نیازهای روز جوانان باشند . مساجد باید به امکانات و ابزارهای آموزش و اطلاع رسانی روز دنیا مانند رایانه ، انواع سایت های مذهبی و فرهنگی مناسب، برنامه های آموزشی هدفمند در رشته های مختلف و ... مجهز شوند و جاذبه های کافی را برای جذب جوانان و نوجوانان به خود داشته باشند. متولیان فرهنگی و مبلغین دینی باید به پایگاه های مقاومت بسیج و کانون های فرهنگی هنری مساجد به عنوان بستری مناسب در جهت جذب جوانان به آموزه های دینی، توجه و عنایت ویژه ای داشته باشند.
آیا برنامه های تبلیغی ما برای جذب جوانان به دین در 3دهه گذشته موفق بوده است یا خیر؟ مهمترین کاستی های ما چه بوده و چگونه باید این اشکالات را مرتفع کنیم؟
انقلاب اسلامی را باید سرآغاز تحولات بزرگ وبنیادین در ایران، منطقه،جهان اسلام و غیراسلام دانست.حضرت امام(ره) ازانقلاب اسلامی با عناوینی چون «معجزه قرن»و«انفجار نور» یاد کرده همین کلمات برای توصیف عظمت و بزرگی انقلاب اسلامی کفایت می‌کند. در پرتو این تجدید حیات اسلام ناب، ولایت فقیه به عنوان نظریه دینی و شیعی و مدل حکومت اسلامی در دوران غیبت مورد توجه قرار گرفت و با تشکیل حکومت دینی، اسلام و شعائر دینی احیا شد. نماز جمعه و حج ابراهیمی و برپایی مراسم‌های دینی و معنوی به مناسبت‌های مختلف با برخورداری از روح اسلامی نمونه‌هایی از این زنده کردن شعائر است. حضرت امام (ره) در این خصوص می فرمایند: «:منت خدای تبارک و تعالی را که شما جوانان برومند از هر کجا هستید توجه به اسلام کردید و اسلام را در این عصر، در این عصر ظلمانی، در این عصری که همه ارزش‌ها به باد رفته بود، اسلام را زنده کردید.(صحیفه،نور،ج6،ص190)
«یکی از برکات این نهضت و انقلاب همین اقامه نماز جمعه است.»(صحیفه نور، ج 17، ص53 )
« آن چیزی که به ملت ما خدای تبارک و تعالی عنایت فرموده است بسیار است، از آن جمله نجات از انحطاط فرهنگی و اخلاقی و وصول به مراتبی از مراتب اخلاق و فرهنگ و پیروزی در جبهه‌ها و بالاتر از آن پیروزی بر نفس که برای جوان‌های ما در قشر وسیعی حاص شده است.»(صحیفه نور، ج 17، ص 214)
پس از رحلت بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی ایران، حضرت امام خمینی(ره) جانشین ایشان یعنی مقام معظم رهبری(مدظله العالی) با همان جدیت و ممارست امام راحل(ره) زعامت و رهبری معنوی و سیاسی جامعه اسلامی را بر عهده گرفتند؛ ایشان نیز تاکید ویژه ای به نهادینه شدن فرهنگ دینی و مسجدی در جامعه تاکید دارند که این امر در کلام و کردار ایشان ملموس است. به عنوان مثال مقام معظم رهبری(مدظله العالی) در تاریخ 1395/5/31 در دیدار با ائمه جماعات مساجد استان تهران در خصوص فرهنگ دینی جوانان پرشور میهن عزیزمان چنین فرمودند:« اینکه بنده بارها تکرار میکنم که جوان امروز، از جوان اوّل انقلاب و دوران جنگ اگر جلوتر نباشد، بهتر نباشد، عقب‌تر نیست -و من معتقدم که جلوتر است- به‌خاطر این است که امروز با این‌همه ابزارهای تبلیغی، با این‌همه شگردهای گوناگونِ فروریختن پایه‌های ایمان، جوان انقلابی ایستاده است. ما در عرصه‌ی فرهنگ، در عرصه‌ی سیاست، در عرصه‌های اجتماعی، در عرصه‌های هنری الی‌ماشاءالله جوان مؤمن داریم؛ البتّه بله، یک‌عدّه‌ای هم هستند که معتقد نیستند، پابند نیستند، آن را هم میدانیم، نه اینکه غافل باشیم امّا این خیل عظیم جوانان مؤمن، جزو معجزات انقلاب است. این جوان امروز [است‌]؛ جوانی که نامه مینویسند به بنده -از این نامه‌ها یکی و دوتا و ده‌تا هم نیست، زیاد است- و التماس، گریه که اجازه بدهید ما برویم در دفاع از حرم اهل‌بیت (علیهم‌السّلام) بجنگیم؛ از زندگی راحت، از زن و بچّه بگذریم. نامه مینویسند -واقعاً نامه گریه‌آلود است- که [ما] پدر و مادر را راضی کردیم، شما اجازه بدهید ما برویم بجنگیم؛ این وضع جوان امروز است. خب میخواهند ایمان این [جوان‌] را از بین ببرند. این حصار فرهنگی برای حفظ این ایمان است.»
بنابراین باید گفت در طی قریب به چهار دهه از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی بحمدالله کارها و برنامه های خوبی در جهت جذب جوانان عزیز به امور معنوی و مساجد صورت گرفته و علی رغم توطئه و تبلیغ دشمنان ایران و اسلام، رویکرد جوانان به این عرصه بیشتر و بهتر می شود، هرچند که تا نقطه مطلوب همچنان فاصله زیادی داریم و باید تمام متولیان امور فرهنگی، با کار شبانه روزی در جهت نهادینه شدن فرهنگ دینی تمام توش و توان خود را به کار بگیرند و از ظرفیت و توانمندی نسل جوان به عنوان نیروی پیشران جامعه به شایستگی استفاده کنند.




تمامی حقوق این سایت متعلق به دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی میباشد ©